Հարսի կոշիկը հարսանիքին. գողություն, «փրկագին» և խորհրդանիշ

Հարսի կոշիկի «գողությունը» հայկական հարսանիքի ամենախաղային պահերից է. փեսայի կողմը եկել է հարսին տանելու, իսկ հարսի հարազատներից մեկը արդեն թաքցրել է նրա կոշիկներից մեկը։ Մինչև այն «չգնվի», հարսը տնից դուրս չի գա։ Այս հոդվածում պատմում ենք, որտեղից է գալիս սովորույթը, ինչ է նշանակում և ինչպես պատրաստվել, որ այն լինի զվարճալի, ոչ թե լարված։

Օրվա ընդհանուր ընթացքի մասին, ներառյալ դուռ բռնելը և կարմիր գոտին, կարդացեք հարսին տանելու ուղեցույցում։ Այստեղ կենտրոնանում ենք հենց կոշիկի վրա։

Ինչպես է նկարագրվում ծեսը ազգագրական աղբյուրներում

Ազգագրական նկարագրություններում հանդիպում է «հարսի կոշիկներից մեկի գողություն» սովորույթը. հարսի ազգականներից մեկը գողանում է նրա կոշիկի զույգից մեկը, և այն վերադարձվում է միայն երկար սակարկությունից ու վճարումից հետո։ Նույն նկարագրություններում հիշատակվում են նաև «կարմիր ոտնամաններ», որոնք հարսի հագուստի հետ պատրաստում էր փեսայի կողմը և տանում էր փեսայի տուն։

Այսինքն՝ ծեսն ունի երկու շերտ. կոշիկը որպես փեսայի կողմի նվեր հարսին, և կոշիկը որպես «պատանդ», որը վերադարձվում է խաղային փրկագնով։ Տարբեր շրջաններում մանրամասները տարբեր են, ուստի մեր նկարագրածը ամենատարածված ձևն է, ոչ թե միակ ճիշտ տարբերակը։

Ինչ է խորհրդանշում կոշիկը

Հարսի կոշիկը ճանապարհի խորհրդանիշ է. նա լքում է հայրական տունը և քայլում դեպի նոր կյանք։ «Գողությունը» ցույց է տալիս, որ հարսի ընտանիքը հեշտությամբ չի բաժանվում իր աղջկանից, իսկ փեսայի կողմը պետք է հարգանքով ու առատաձեռնությամբ «վաստակի» նրան։ Վերջում կոշիկը հարսին հագցնելը փեսայի հոգատարության պահն է, այդ պատճառով այն ամենաշատ նկարահանվող կադրերից է։

Քայլ առ քայլ. ինչպես է անցնում այսօր

1. Փեսայի կողմը ժամանում է հարսի տուն և կատարում դուռ բռնելու ծեսը։
2. Մինչ այդ հարսի եղբայրը, զարմիկը կամ ընկերուհին թաքցրել է կոշիկներից մեկը։
3. Երբ փեսան մտնում է, պարզվում է, որ կոշիկը «կորել է». սկսվում է բանակցություն։
4. Փեսայի կողմից բանակցում է քավորը կամ ազապբաշին (ով է նա), իսկ հարսի կողմից՝ «թաքցնողը»։ Կողմերը կատակով գովում են կոշիկը և իջեցնում կամ բարձրացնում գինը։
5. Համաձայնության գալուց հետո գումարը փոխանցվում է, կոշիկը վերադարձվում է։
6. Փեսան (իսկ որոշ ընտանիքներում՝ քավորը) հագցնում է կոշիկը հարսին։

Ով է թաքցնում, ով է գնում

Թաքցնողը սովորաբար հարսի կրտսեր եղբայրն է, զարմիկը կամ մտերիմ ընկերուհին։ Գնողը փեսայի կողմից է. շատ ընտանիքներում դա քավորի պարտականությունն է (քավորի մյուս պարտականությունները), մյուսներում՝ ազապբաշին կամ փեսայի եղբայրը։

Որքան «արժե» կոշիկը

Ճշգրիտ գին չկա, և այն ընտանիքից ընտանիք փոխվում է։ Հիմնականում գումարը խորհրդանշական է. կարևորը սակարկության խաղն է, ոչ թե չափը։ Լավ կանոն. երկու ընտանիքները նախապես՝ մեկ հեռախոսազանգով, համաձայնեցնեն մոտավոր չափը, որպեսզի ծեսը ոչ ոքի չանհարմարեցնի։

Գործնական խորհուրդներ

• Պահեստային զույգ. հարսը պետք է ունենա երկրորդ հարմար կոշիկ, որ կորստի դեպքում հարսանիքը չդադարի։
• Թաքցնելու տեղ. թաքցնողը նախապես ասի մեկ մեծահասակի, թե որտեղ է կոշիկը։ Այն չպետք է լինի մեքենայում, որը շուտով մեկնում է։
• Ժամանակ. ծեսը 5-10 րոպեի համար է, որովհետև եկեղեցու ժամը չի սպասի։
• Լուսանկարիչ. նախօրոք զգուշացրեք, թե երբ է կոշիկը հագցվելու. սա կադր է, որը չի կրկնվում։
• Ծրարներ. քավորը ծրարները պատրաստ պահի տարբեր գումարներով։
• Հարգանք. կատակները մնան բարի. հարսի ընտանիքի անդամի մասին վիրավորական կատակներ չարժե։

Կոշիկի ծեսը փոքր է, բայց հաճախ հենց այն է հիշվում ամբողջ կյանքում։ Եթե փնտրում եք հարսանեկան կոշիկներ, զգեստ կամ լուսանկարիչ, տեսեք hars.am-ի մատուցողների բաժինը։