Ափսե ջարդել, լավաշ ուսին դնել. հարսին դիմավորելը փեսայի տանը

Ափսե ջարդել, լավաշ ուսին դնել, մեղր համտեսել. այս մի քանի րոպեանոց արարողությունը, երբ հարսին առաջին անգամ դիմավորում են փեսայի տանը, հայկական հարսանիքի ամենասիրված ու ամենաշատ լուսանկարվող պահերից է։ Այն կարճ է, բայց լի է խորհրդանիշներով, և եթե նախապես չեք պատրաստվել, հենց այստեղ են հաճախ մոռացվում մանրուքները։

Այս հոդվածում կպատմենք, թե ինչ է նշանակում յուրաքանչյուր քայլը, ինչպես է այն անցնում տարբեր ընտանիքներում, ինչ պետք է նախապես պատրաստել և ինչպես են այսօրվա զույգերը ավանդույթը հարմարեցնում իրենց օրվան։

Ինչո՞ւ են հարսին դիմավորում փեսայի տանը

Հին հայկական ընկալմամբ հարսը, մտնելով ամուսնու տուն, դառնում էր նոր ընտանիքի անդամ ու օջախի պահապան։ Դիմավորման արարողությունը հենց այդ անցումն է նշում. հարսին ընդունում են հացով, քաղցրով ու բարեմաղթանքներով, որպեսզի նոր տանը նրա կյանքը լինի առատ ու անուշ։

Ավանդաբար դիմավորողը սկեսուրն է, երբեմն նրա կողքին կանգնում է սկեսրայրը։ Նրանք են բռնում լավաշը, մեղրը և աղ ու հացը, ասում առաջին բարեմաղթանքները։ Տարբեր շրջաններում տարբեր կերպ են անում. որոշ ընտանիքներում արարողությունը երկար է ու հանդիսավոր, մյուսներում՝ մի քանի պարզ ու ջերմ քայլ։

Ավելի լայն պատկերի համար կարող եք կարդալ նաև մեր հայկական հարսանեկան ավանդույթների ամփոփ ուղեցույցը։

Լավաշ, մեղր, աղ ու հաց. ինչ է նշանակում ամեն քայլը

Լավաշ ուսին դնել

Լավաշը հայկական սեղանի ու տան խորհրդանիշն է։ Երբ սկեսուրը բարակ լավաշը գցում է հարսի և փեսայի ուսերին, դա նշանակում է. «Թող ձեր տանը հաց ու բարիք միշտ լինի»։ Որոշ ընտանիքներում լավաշը դնում են միայն հարսի ուսին, մյուսներում՝ երկուսի, իսկ երբեմն երկու առանձին լավաշ են պատրաստում։

Կա նաև ժողովրդական մեկնաբանություն, որ լավաշը պաշտպանում է նորապսակներին չար աչքից։ Ժամանակակից զույգերը հաճախ լավաշը հետո պահում են որպես հիշատակ կամ կիսում հյուրերի հետ։

Ինչպես ընտրել լավաշը.

• Վերցրեք թարմ, մեծ ու ամբողջական թերթ, որ չպատռվի ուսին դնելիս։
• Նախապես մի քանի պահեստային թերթ պատրաստեք. քամին կամ շտապողականությունը կարող է փչացնել առաջինը։
• Եթե հարսի զգեստը բաց գույնի է և նուրբ կտորից, մի փոքր թափ տվեք լավաշը, որ ալյուրը չմնա զգեստին։

Մեղր. որ կյանքը լինի անուշ

Լավաշից հետո սկեսուրը հարսին ու փեսային մի գդալ մեղր է հյուրասիրում։ Իմաստը պարզ է. նոր ընտանիքի կյանքը թող լինի քաղցր, իսկ հարսի ու սկեսրոջ հարաբերությունները՝ անուշ։ Որոշ ընտանիքներում հարսը մատը թաթախում է մեղրի մեջ և դիպչում դռան շրջանակին, որ տանը միշտ համերաշխություն լինի։

Մեղրի փոխարեն երբեմն շաքար կամ կոնֆետ են տալիս, իսկ այլ ընտանիքներում զույգին հյուրասիրում են գինի կամ օղի, որ երկուսը միասին խմեն։ Ընտրեք այն տարբերակը, որն ընդունված է ձեր ընտանիքում։

Փոքր, բայց կարևոր խորհուրդ. մեղրը լցրեք գեղեցիկ ամանի մեջ, կողքին դրեք երկու մաքուր գդալ և անձեռոցիկներ։ Կպչուն մատները և զգեստի վրա կաթիլները լավ չեն երևում լուսանկարներում։

Աղ ու հաց. հյուրընկալության և ուխտի նշան

Աղ ու հացը հայ ընտանիքում հավատարմության ու հյուրընկալության նշան է։ «Աղ ու հաց ենք կիսել» արտահայտությունը նշանակում է, որ մարդիկ իրար հարազատ են դարձել։ Դիմավորման ժամանակ սկուտեղի վրա դնում են հաց և մի փոքր աղ, նորապսակները մի կտոր են պոկում, թաթախում աղի մեջ ու համտեսում։

Որոշ ընտանիքներում ասում են, որ ով ավելի մեծ կտոր պոկի, նա է լինելու տան գլուխը։ Սա, իհարկե, կատակ է, բայց հյուրերին միշտ ուրախացնում է և դառնում լավ պահ տեսանկարահանողի համար։

Ափսե ջարդել. ինչ է նշանակում այս ավանդույթը

Ափսե ջարդելը, թերևս, դիմավորման ամենաաղմկոտ ու ամենասպասված պահն է։ Տան շեմին հարսը կամ փեսան (երբեմն երկուսը միասին) ափսեն գցում են գետնին կամ ոտքով կոտրում այն։ Ըստ ժողովրդական հավատալիքի՝ ջարդված ափսեն հեռացնում է չարը, իսկ կոտրվելու ձայնը «վանում» է դժբախտությունը։

Կա նաև այլ մեկնաբանություն. որքան շատ են բեկորները, այնքան շատ ուրախ տարիներ են սպասվում զույգին։ Որոշ ընտանիքներում հարսը ափսեն ջարդում է մտնելուց առաջ, մյուսներում՝ արդեն ներսում, իսկ որոշ տեղերում ափսեի փոխարեն բաժակ են կոտրում։ Եթե ափսեն առաջին անգամից չի կոտրվում, հյուրերը սովորաբար աշխուժորեն քաջալերում են, և դա էլ դառնում է զվարճալի հիշողություն։

Ինչպես ապահով ափսե ջարդել

• Ընտրեք պարզ կերամիկական կամ ճենապակյա ափսե, ոչ թե հաստ ապակի. ապակու բեկորներն ավելի վտանգավոր են։
• Ափսեն ջարդելու տեղը թող լինի բաց, հարթ ու առանց մարդկանց անմիջապես կողքին։
• Երեխաներին մի փոքր հեռու պահեք, իսկ հարսը թող լինի փակ կոշիկներով։
• Նախապես պատրաստեք ավել ու աղբարկղ, և մեկին պատասխանատու նշանակեք բեկորները անմիջապես հավաքելու համար։
• Մեկ պահեստային ափսե էլ վերցրեք, եթե առաջինը չկոտրվի կամ լուսանկարիչը խնդրի կրկնել։

Այլ սովորույթներ դիմավորման ժամանակ

Հիմնական երեք-չորս քայլերից բացի, ընտանիքները հաճախ ավելացնում են իրենց սովորույթները։ Ահա ամենատարածվածները.

• Շաղ տալը. զույգի գլխին շաղ են տալիս կոնֆետ, չամիչ, բրինձ կամ մանր մետաղադրամներ՝ առատության և քաղցր կյանքի համար։
• Աջ ոտքով մտնելը. հարսին խորհուրդ են տալիս տուն մտնել աջ ոտքով, որ նոր կյանքը հաջող սկսվի։
• Սկեսրոջ նվերը. շատ ընտանիքներում սկեսուրը հենց շեմին հարսին զարդ է նվիրում կամ նրա վզին ոսկե շղթա կախում։
• Աղավնիներ. որոշ զույգեր դիմավորումից հետո երկու սպիտակ աղավնի են բաց թողնում։
• Երեխա գրկելը. տարբեր շրջաններում հարսի գիրկն են տալիս փոքր տղա երեխայի՝ ընտանիքի շարունակության բարեմաղթանքով։

Եթե ձեր ընտանիքում որևէ սովորույթ ընդունված չէ կամ ձեզ հարմար չէ, դրանից կարելի է հանգիստ հրաժարվել։ Ավանդույթի իմաստը ջերմությունն ու միասնությունն է, ոչ թե ամեն քայլը ճշգրիտ կրկնելը։

Ե՞րբ և որտեղ է անցկացվում արարողությունը

Ավանդաբար հարսին դիմավորում էին փեսայի տանը՝ եկեղեցուց հետո և մինչև հարսանեկան խնջույքը։ Այսօր շատ զույգեր, հատկապես Երևանում, նախընտրում են արարողությունն անցկացնել անմիջապես ռեստորանի մուտքի մոտ, որովհետև օրը խիտ է, իսկ փեսայի տունը կարող է հեռու լինել։

Եթե ընտրում եք ռեստորանը, նախապես հարցրեք սրահի ադմինիստրատորին, թե որտեղ է թույլատրվում ափսե ջարդել և ով կհավաքի բեկորները։ Սա հատկապես կարևոր է, եթե սրահի մուտքը մարմարե է կամ ապակեպատ։

Ինչ պատրաստել նախապես. ստուգաթերթ

Դիմավորումը տևում է ընդամենը 5-10 րոպե, բայց դրա համար պետք է մեկ պատասխանատու մարդ, որն ամեն ինչ պատրաստ կպահի։ Սովորաբար դա փեսայի մայրն է կամ մտերիմ ազգականը։

1. Թարմ լավաշ (2-4 թերթ, պահեստայինով)։
2. Մեղր գեղեցիկ ամանի մեջ, երկու գդալ, անձեռոցիկներ։
3. Հաց և աղ սկուտեղի վրա։
4. Երկու կամ երեք կերամիկական ափսե։
5. Կոնֆետ, չամիչ կամ մետաղադրամներ շաղ տալու համար։
6. Սկեսրոջ նվերը, եթե նախատեսված է։
7. Ավել, աղբարկղ և խոնավ անձեռոցիկներ։
8. Համաձայնեցված ժամ օրվա ծրագրում։

Դիմավորման ժամը անպայման ներառեք հարսանիքի օրվա ժամանակացույցի մեջ, որպեսզի կորտեժը, լուսանկարիչը և հանդիսավարը նույն պահին լինեն տեղում։

Ինչպես լավ կադրեր ստանալ

Ափսե ջարդելու պահը տևում է մեկ վայրկյան, և հենց այդ պահը պետք է որսալ։ Նախապես լուսանկարչին ու տեսանկարահանողին պատմեք արարողության հերթականությունը, որ նրանք ճիշտ դիրք զբաղեցնեն ու չկանգնեն հյուրերի մեջքի հետևում։

Լավ կլինի, որ դիմավորողները կանգնեն լույսի դեմ, իսկ հյուրերը՝ կիսաշրջանով, այլ ոչ թե նեղ միջանցքում։ Եթե տեղում կա հանդիսավար, նա կարող է մի քանի բառով ներկայացնել յուրաքանչյուր քայլի իմաստը, որ արտերկրից եկած կամ ոչ հայ հյուրերը ևս հասկանան՝ ինչ է կատարվում։ Փորձառու լուսանկարիչներ և տեսանկարահանողներ գտնելու համար կարող եք համեմատել նրանց աշխատանքները hars.am-ում։

Ինչպես են ժամանակակից զույգերը հարմարեցնում ավանդույթը

Այսօր շատ զույգեր պահպանում են ավանդույթի միտքը, բայց փոխում են ձևը։ Օրինակ՝ ափսեի վրա նախապես գրում են իրենց անունները և ամսաթիվը, իսկ մի բեկոր պահում են որպես հիշատակ։ Ուրիշները լավաշը փաթաթում են ժապավենով կամ դնում գեղեցիկ սկուտեղի վրա, որը ձևավորված է տարոսիկների ոճով։

Արտերկրում ապրող զույգերը, որոնք հարսանիքը կազմակերպում են Հայաստանում, հաճախ ուզում են ամեն ավանդույթ տեսնել իր դասական տեսքով, որ ընտանիքն ու օտարազգի ընկերները զգան հայկական հարսանիքի մթնոլորտը։ Կարևորն այն է, որ արարողությունը լինի ձեր ընտանիքի պատմությունը, ոչ թե պարտադիր կանոնների ցուցակ։

Եթե ձեր օրը սկսվում է հարսի տնից, կարդացեք նաև, թե ինչպես է անցնում հարսի տնից դուրս գալը. այդ երկու արարողությունները տրամաբանորեն լրացնում են իրար։

Լավաշ ուսին, մեղր, աղ ու հաց, ափսե ջարդել. այս պարզ քայլերը հարսին ասում են՝ «Բարի գալուստ տուն»։ Մի քանի օր առաջ կազմեք փոքր ստուգաթերթ, նշանակեք պատասխանատու, համաձայնեցրեք վայրը և պատմեք լուսանկարչին հերթականությունը։ Այդ դեպքում դիմավորումը կանցնի հանգիստ ու կդառնա օրվա ամենաջերմ հիշողություններից մեկը։

Իսկ եթե ուզում եք, որ դիմավորման սկուտեղները լինեն նույնքան գեղեցիկ, որքան ամբողջ օրը, դիտեք տարոսիկների և նվերների ձևավորման վարպետների աշխատանքները hars.am-ում, համեմատեք գները և կապվեք անմիջապես հեռախոսով, WhatsApp-ով կամ Telegram-ով։